Newfoundland - 30 år sidan norsk selfangst tok slutt

Av Finn Sindre Eliassen

 

Siste året for norsk selfangst på felta ved Newfoundland, var i 1982.  Det året var desse tre norske skutene på fangst der vest: Polarstar, Melshorn og Veslemari.  Sidan den tid har ingen norske skuter teke turen til dette feltet.  Med det var ein æra på 44 år slutt.

 

 

Det var i 1938 det tok til  med  dei  to sunnmørsskutene Polaris og Polarbjørn. Det må nemnast at  der var stimbarkar som hadde prøvt seg  fleire år før. Samson var der i 1912, Lloydsen året etter.  I 1914 til 1916 var Samson og Njørd av garde. Det er interessant at den kjende skipperen Johan Olsen førte Nørd i 1915.  Olsen sa seinare at han aldri i sitt liv hadde sett så svære samlingar av sel som dei han kom over i Belle Isle-stretet mellom Labrador og Newfoundland i 1915.    Lasteskipet Ora prøvde seg også på feltet det  i 1937, alle utan særleg hell.  Dei hadde mellom anna for lite maskinkraft. Men denne gongen gjekk det betre. Både Polaris og Polarbjørn kom heim med full last. Dei kunne fortelje at  der var gode fangstforhold og  greie overseglingar.

Mange  i det norske selfangstmiljøet hadde lenge snakka om å ta den lange

 og harde overseglinga  over Nord-Atlanteren til dei rike fangstfelta ved Newfoundland. Det var mange grunner til å sjå seg rundt etter nye jaktmarker: for mange skuter og hardt trykk  på selbestandane  på dei andre fangstfelta, særleg i Vestisen; i Kvitsjøen var  sovjetrussiske oppsynsskip ei jamn plage; og  det var  generelt  dårleg tider på 1930-talet.

Dei gode røynslene som Polaris og  Polarbjørn gjorde  på prøvefangsten i 1938, gjorde at mange fleire  skuter blei rusta ut året etter, ikkje berre frå Sunnmøre. Også dei nordnorske  skutene  Quest, Isfjell, Selis, Nyken og  Saltdalingen la frå kai  med kurs for det nye fangstfeltet.  Frå Sunnmøre fekk Polaris og Polarbjørn selskap med  den nyleg ombygde Arktos.

Men dette året skulle overseglinga bli alt anna enn grei. Skutene møtte tung sjø og uvêr  med det same dei forlet hamn i Noreg. Dei tre nordnorske skutene Nyken, Saltdalingen og Isfjell som gjekk i lag, møtte kraftig uvêr straks dei hadde passert nord om   Island. Lågtrykka kom på rekke og rad frå vest. Mennene som overlevde, har seinare fortalt at sjøane var høge som fjell.  Nyken  frå Gratangen   var den første som fekk problem i eit drama som varte i fleire døgn.  Sjøen fylte maskinromet,  knuste overbygget og gjorde eit vrak av skuta. Fleire skuter sette kursen mot Nyken, men dei kom for seint fram. Skuta fekk nye brotsjøar over seg og forliste med alle 18 mann før hjelpa kom fram.

Isfjell og Saltdalingen  og forliste også. Men begge  mannskapa  vart redda etter heroiske bergingsaksjonar. Mannskapet på Saltdalingen vart berga  frå ei søkkeferdig skute av Polaris og Polarbjørn. Alle kom frå det med livet i eit drama som seint blir gløymt.  Mannskapet på Isfjell vart tekne om  bord i  passasjerskipet Drottningholm, eigde av Den svenske amerikalinje. Utruleg nok greidde dei å hjelpe alle mennene levande om bord i Drottningholm.

Sjølv om det ikkje noko anna år gjekk så gale som i 1939, seier det seg sjølv  at det var ein risiko å segle over Nord-Atlanteren med små skuter i slutten av februar. Stormane var ikkje det einaste dei måtte passe seg for. Også isfjella var eit faremoment.  Mange er historiene om kollisjonar og nestenkollisjonar  på turane over havet. Det vert fortalt at overseglinga til Newfoundland tok alt frå åtte til 18 dagar.  Johan Gjerde, den kjende maskinisten på Polarstar med meir enn 25 turar til fangstfeltet ved Newfoundland, fortalde til Johannes Alme at kvar oversegling korta livet hans med eit år.
 

Fangsten ved Newfoundland gjekk  føre seg  over fem breiddegrader frå Notre Dame Bay  på Newfoundland i sør, nordover forbi Bell Isle-stretet til nordenden av Labrador-kysten. Nokre år var det ei norsk skute som hadde lov til å fange selungar inne i Golfen. Det var Polarstar.

Isen på feltet var  for det meste  eitt år gammal. Det var ikkje fritt for isfjell. Og litt eldre is kjem drivande frå nord. Men er ein komen inn i isen, er feltet flatt og fint  så langt augo når. Men det var mange grunnar og skjer som skutene måtte passe seg for. Og straumen kunne vere stri.

Dei rike fangstfelta på Newfoundland var  med å endre  den norske fangstfloten, skutene blei bygde  større og sterkare og fekk større laste- og bunkerskapasitet.  Allereie frå starten i 1938 såg reiarane at dette trongst. Det var dei store stålskutene som vart dominerande  på dette feltet. Den første spesialbygde stålselfangaren  var Polarstar som hadde sin første tur i 1949. Men også eldre treskuter vart fornya og forlengde for å brukast på Newfoundland.

Johannes Alme har i boka si «Ishavsfolk si erfaring» intervjua fleire veteranar som hadde lang fartstid frå felta ved Newfoundland. Eg skal her  ta med det meste  av det Nils og Reidar Pilskog fortel. Begge var med Melshorn på siste turen vestover i 1982.

Nils Pilskog,  fødd 1931, var på feltet kvart år frå 1957 til 1976; han fortel:» Newfoundland, isen der borte er langt mjukare enn i Vesterisen, men hardare enn softisen i Austisen. Der finst to år gammal is også der borte, i tillegg til litt fersk havis og isfjell.

Vi kursa som regel for Spotted Island, selkastet var ofte der oppe, ja, i blant heilt inne på Hamilton Inlet, men der var vi forsiktige med å gå så langt inn, både på grunn av holmar og skjer, men også på grunn av den kanadiske fiskerigrensa.  Isdrifta på feltet var ofte oppe i både 20 og 30 nautiske mil i døgnet. Straumen går alltid sørover, og får ein vind i tillegg, som er vanleg, er det fort gjort å verte faste.

Farar der borte var sjølvsagt grunnane; spesielt om det kom austleg vind måtte vi passe på så vi ikkje vart sette inne av isen og pressa innafor. Bell Island-sundet var også farleg, der torde vi aldri legge oss til. Var vi inne og fangsta på dagen, gjekk vi alle tidleg utfor til kvelden, for ikkje å risikere å verte tekne av straumen og førde inn. Også nede på Notre Dame Bay var ein farleg plass. Der pressa isen alltid mot land, og kom det vind også, så pakka det seg utruleg fort. Det var her nede ved Twilling Gate Veslekari, treskuta, forliste. Polaris miste roret her nede den same gongen, det var slikt ispress at det kom opp langs  med sida, så det var berre å ta stropp i det og hive det inn på dekk! Det som skjer her er at isen stoppar mot land, og ein får eit voldsomt press.

Isen går frå nord til sør, og kjem ein for langt inn, så stoppar isen, og ein kan i praksis vere fast berre av den grunn. Det er ikkje vanskeleg å verte fast.

Seinare då vi fekk ein motor på 1500 hk, vart det mykje enklare; då klarte vi å forsere meir is, og kunne vere litt meir avslappa når vi merka at vi var komne vel langt inn i isen. Motorkrafta er eigentleg alfa og omega same kva felt ein er på.

Fekk vi austavind i ungselen på Newfoundland, var fangsten langt  på veg spolert.Klappmysskastet var alltid  50-60 nautiske mil søraust for selkastet!» Så langt  Nils Pilskog.

Reidar Pilskog, fødd 1928, har meir enn tjue turar som skyttar og fangsleiar på feltet; han fortel: «Vi såg aldri isfjell på overseglinga til Newfoundland. Nordlendingane søtt iblant isfjell, men dei gjekk nord for Island for å få medvind.

Polarquest gjekk seg på grunn på Island, det skuldast ma gnestiske forstyrringar, eit fenomen som vissnok er godt kjent. Det var ei stor treskute, med halvdekk både foran og akter.

Vi brukte å kurse for  South Wolf Island – det er ofte på Hamilton Inlet selkastet vert funne. Iblant var her lite is, og då var fangsten ofte langt inne.  Der var også skuter som vart tekne for å vere innafor grensa.

Sjølv om vi vart faste i nærleiken av fangsten, så var folk på isen og fanga dagleg. Har også vore med på at vi har vore inne i isen, men gjekk ut på grunn av dårlege meldingar. Det var meldt nordvest, vi gjekk ut, og kom rundt South Wolf Island , og kom oss inn på austsida, og fekk fortsette fangsten, og fann også att fangsten vår som låg på isen. Den nordvesten sette nordvesten så hardt saman at skuter vart sette opp imot øyane, og dekk på skuter  vart pressa opp. Selkastet kunne verte funne lenger sør også, men Notre Dame Bay var liksom skrekken, der samla isen seg og kunne lage eit enormt press. Det var der nede Veslekari forliste, og Polaris miste roret. Det same var eigentleg heil vegen nedover; kom skutene for langt inn i isen, så kunne dei verte sette inne, og måtte følgje isen og straumen nedover. Kom innom både Gråøyane og Bell Island. Isen kunne drive med både 20 og 30 nautiske mil i døgnet, nordveststormar. Det var om å gjere å ikkje kome for langt inn i isen.

Eit år stoppa vi med Belle Island, kastet kom nordanifrå, vi låg og passa på og plukka dyra som kom drivande, men kom ein for langt inn, måtte ein følgje isen inn og gjennom Belle Island-stretet. Og kom ein gjennom der, måtte ein gå rundt, ein kunne ikkje gå ut Strait of Belle Island. Eit år tidleg møtte Polarstar klappmyssen heilt nede ved Funk Island. Då kom dei frå Golfen. Det er eksempel på skuter som vart faste på Hamilton  og som ikkje kom seg lause før dei var nede på Notre Dame Bay, og på veg austover ved Fogo Island. Når skutene var faste slik, kunne dei verte sette imot både skjer og holmar og isfjell, utan å kunne gjere noko som helst. Dei kunne vere så oppskrudde at dei måtte forlengje inntaket for å få kjøling på motoren.

Pass på å ha dønning og følg med fargen på sørpa; vert ho kvit, er det fare på ferde – det er ein god leveregel på ishavet.Polarhav og Polaris låg lenge faste der nede. Trur det var Jonsok før dei var heime. Eit år måtte vi heilt ned til Funk før vi fann selkastet. Nord for Funk var det straum inn, og der måtte ein passe godt på for ikkje å verte dregen inn og sett fast. Mykje holmar og skjer inne, men utan kart og fast i isen har ein ikkje noko ein skulle  sagt.

Generelt lagar sørleg vind og nordleg straum rimeleg bra forhold.Største faren på Newfoundland er isfjella og grunnane. I år med lite is kunne in oppleve at ein måtte inn på bayane for å fange, og det braut rundt dei. Det verste er å liggje fast og verte ført med isen. Det hendte oss eit år vi vart faste og vinden sette oss  imot eit skjer rett nord for Belle Island, til slutt vart vi førde på utsida. Vi kjente at skuta hogg nedpå ein gong, men heldigvis fekk vi ikkje nokon skade.

Eit år låg vi nordaust for Gray Island, og då hadde det snudd. Isen sette saman og vi gjekk for full maskin utover, likevel var det berre så vidt vi kom oss ut før det var for seint, og hadde vi vorte faste då, hadde vi vorte liggande lenge. Ei skute som var i lag med oss, vart sett fast og måtte få floge ut mat utpå sommaren for ikkje å svelte.

Det var eit rikt felt og eit fint felt å fange på.Isfjell ein såg og møtte på Newfoundland, var ein god del mindre enn dei som var i Danskestretet, dessutan var det mindre av dei. Likevel var dei eit faremoment. Om isfjella stod på grunn, kunne skuta om ho vart fast i isen verte sett imot isfjellet, eller på andre måten: om ein låg fast i isen og eit slikt isfjell, gjerne ustabilt, kom med straumen imot skuta, kunne ein verte knust og forlise. Eg har høyrt om fleire andre skuter som har rekna med å verte tekne av isfjell på Newfoundland, men så langt eg kjenner til, har det alltid gått bra.

Også påskestormane som var tradisjonelle i Vesterisen, kunne vi merke på Newfoundland. Og i 1959 då eg var skyttar på Jan Mayen med skipper Ole Follestad, venta vi til første påskedag (29. mars, red. merk.)  før vi gjekk frå Newfoundland og stor dønning etter stormen hadde vi heile vegen heim att.»

Så langt veteranen Reidar Pilskog.

At der var pengar å tene på Newfoundland, har eg eit personleg minne om. Våren 1964 kom ein kamerat og jamnaldring heim frå Newfoundland etter ein stortur med  Polarbjørn. Det var  gode prisar på skinna det året.  Og kameraten min fortalde at han hadde  ein lut på kring kr 20 000. Det var mykje pengar den gongen. Men eg hugsar godt at dei fekk føter å gå på. Mange føter. Vi var mange  den sommaren som hjelpte til med å bruke opp pengane han hadde tent.  Med åra blei fangsten ved Newfoundland regulert for å sikre selbestanden.  Havforskar Birger Rasmussen som nokre av oss sikkert hugsar, hevda i 1962 at selbestanden ved Newfoundland hadde vorte halvert siste tiåra. Det og andre ting førte til at  kandiske styresmakter avkorta fangsttida.  Så skjedde det at Kanada utvida fiskerigrensa.  Det blei også forbode å fangste i Golfen på slutten av 1960-talet. Det kom reguleringar på fangten av vaksne dyr. Det enda opp med skutene fekk kvotar å halde seg til.  I tillegg til vanskelege tider for selprodukt, gjekk dette  på lønsemda laus. Ingen norske skuter har fangsta ved Newfoundland sidan  Melshorn, Veslemari og Polarstar kom heim i 1982. Ein æra var til endes.

Kjelder:

Ellefsen, Einar S. Og Berset, Odd: Veslekari, en fortelling om is og menn.

Alme, Johannes Bjarne:  Ishavsfolk si erfaring.

Ottesen, Johan:  Skuter på selfangst,

Ishavet

Av Anna Josefin Jønsson

Det er noko med havet som gjer at eg lengtar ut, ut i verda, ut å oppleve. Eg kan sitte lenge berre å sjå på bølgene. Det er noko med ishavet spesielt, som eg kjenner ligg djupt inne i hjartet. Isen, motet, historia, dei barske forholda, naturen og skutene. Og gutane, som unge drog fryktlause til det kalde nord. Alle skjebnene, konene som venta heime og alle dei nesten ufattelege historiene om livet i isen.

For når eg går rundt på her på muséet om morgonen og slår på alle lysa, så er det nesten som om eg høyrer det susar litt i veggane. Eg ser for meg det yrande livet som gjekk føre seg på denne sjøbuda, korleis skutene låg utføre og all trafikken som var her, i sentrumet av selfangstnæringa vår. Eg stoppar alltid opp og ser litt ekstra på biletet av Peter S. Brandal, min tippoldefar, og undrar meg over kor modig han var. Korleis han tørte å satse på noko som ingen her hadde gjort før. Å fare i isen med ein liten seglbåt. Starte noko som skulle bli så stort. Og i tillegg bli kompis med Roald Amundsen! Eg syns det er fint å tenke på, for på ein måte er det eit bevis på at du kan klare det du vil klare. Kanskje det er derfor historia om ishavet og dei modige menn gjer slik inntrykk på meg. Kanskje det er derfor eg kjenner det så djupt inn i hjartet, kanskje er det derfor eg vert inspirert av å vandre rundt på muséet når det er heilt stille og eg er heilt åleine.

Eg er så stolt av slekta mi, av å vere ein del av det heile og over alt Ishavsmuséet får til. Og den historia som muséet fortel. På mange måtar syns eg at eg har eit visst ansvar her, formidle historia vidare. For om ikkje min eigen generasjon viser interesse og ”tek over”, er det mange ting som blir gløymde når dei eldre ishavsskipperane ikkje er her og kan fortelle oss om det utrulige livet på ishavet.

           

Kvar dag lærer eg noko nytt her. Kvar dag oppdagar eg nye gjenstandar. Kvar dag går det opp for meg at dette har ein utruleg stor historisk verdi. Eg jobbar litt med registrering og arkivering, for øyeblikket driv eg å sorterar gamle skipsdagbøker, regneskapsprotokollar og anna papirarbeid. Enorme bøker som er så tunge at eg klarer berre ei i gongen. Men inn i mellom stablar med rekneskap frå relativt nyare tid, dukka det opp ei bok som nesten ikkje hang saman. Den var i frå 1925, og det var Peter S. Brandal sin regneskapsprotokoll. Alt sirlig oppført, og eg sat med andakt og bladde litt i boka. Plutseleg falt det ut eit blad, heilt intakt og lesbart. ”Farmand – norsk forretningsblad” frå 1931, adressert til ”Peter S. Brandal, Brandal, Söndm”. Det er slike ting som gjer dagen litt bedre. Det er som å oppdage små skattar, heile tida. Og det er eg så heldig å få gjere, til dagleg.

Min store draum er å fare opp til isen, oppleve ishavet. Men kanskje er det akkurat det eg gjer no, her på Ishavsmuséet.

Svein Gjelseth inn i styret for Ishavsmuseet

Ishavsmuseet Aarvak heldt årsmøte førre veke. At det er stor interesse for museet om dagen vitnar eit stort oppmøte på årsmøte for. Under valet til styret for komande periode vart Svein Gjelseth valt inn i styret. Eit samrøystes årsmøte valde vidare Willy Nesset som leiar for ei periode til, og med seg i styret har han no Harald Knutsen, Bjørn Bjørkavåg, Lars Elling Bjåstad, Jens Peder Brandal, Ingunn Pettersen og Svein Gjelseth.
 

Ishavsmuseet har hatt ei formidabel tilstrøyming i 1. halvår 2012. Ved utgangen av juni var besøkstalet nær det same som det var for heile 2011, og museet har hatt ei omsetjingsauke på 215% i forhold til dei siste åra. Dette er eineståande og vitnar om ståpå vilje og knallhardt arbeid blant dei ansatte og dei frivillige,  og det er god grunn til å sjå like optimistisk på det som skal skje framover i budsjettåret også.
Årsmøte var svært glade for den utviklinga museet har hatt siste åra, og skrytte og takka styret og leiing for dei vala som er gjorde. Styreleiar Willy Nesset fekk kraftig applaus for den store innsatsen han har lagt ned for museet dei siste åra. Dei frammøtte fekk også ei oversikt over sponsorane og prosjektmidlane for 2012, og var storleg imponert over gjervargleda som har vore til museet.


Ref.

Ishavets instrument–trekkspelkonsert laurdag 16. juni

Båten frå Nordaust Grønland

Ved Webjørn Landmark

For nokre år tilbake fekk Ishavsmuseet storfint besøk frå Danmark og Drøbak. Oppdraget til reisefølgjet var å overlevere ein båt frå Nordaust Grønland. Båten var «Horsa». Bygd av Wagn Kromann (1931-2007) i 1950.

Wagn var utdanna båtbyggar frå Dragør ved København. I 1950 bestilte Lauge Kochs ekspedisjonen ein båt til bruk på Ella Ø.

Wagn bygde båten «Horsa» på eit lite verft i Kastrup og følgde med båten opp til Nordaust Grønland og var der etter båtførar dei neste fire åra til 1954. Dette var med base på Ella Ø. Han hadde mange spanande opplevingsturar med båten. Ein av dei på ein tur åleine frå Mestersvig til Ella Ø i hardt ver. Han nådde akkurat fram til land då motoren sa stopp. Hadde dette skjedd litt tidligare hadde han nok aldri blitt funnen.

Wagn hadde også seinare eit par overvintringar på Ella Ø, der hundeslede brakte han vidt omkring.

«Horsa» kom mest truleg til Nordaust Grønland med «Veslekari» i 1951. Danske myndigheiter og ekspedisjonar brukte fram til 1960-talet mange ishavsskuter frå Sunnmøre. Nokre av dei mest kjende var kanskje «Polarbjørn», «Veslekari», Søndmøringen» og «Polarstar».

I åra før og etter 2. verdskrig var det store fjordsystemet omkring Kong Oscars fjord og Keiser Franz Josefs fjord i Nordaust Grønland gjenstand for store forandringar.

Opp gjennom 1930-åra og til seint på 1950-åra var det kvar sommar (med unntak av krigsåra) mange vitskaplige ekspedisjonar i området under ledelse av geologen dr. Lauge Koch. Det var også han som gav namnet til båten «Horsa». Horsa stammar frå erobringen av England i det 5. år hundre der brødrene Hengest og Horsa deltok i kampen mot Kelterne. (Wikipedia).

Hovudbasen for aktivitetane til Lauge Koch ekspedisjonane var på Ella Ø, der mannskap og utstyr vart frakta vidare ut i fjordsystemet med bl.a. båten «Horsa». Stasjonen tente dessutan som meteorologisk radiostasjon året rundt. Dette var også bakgrunnen til at stasjonen vart base for sledepatruljen Sirius frå 1950 av.

Også andre aktørar bidrog til forandringar i desse åra, først og fremst dei norske fangstmenns utnyttelse av naturresursar, og oppførsel av dei mange fangststasjonar som er i området.

Etter krigen kom Blyminen i Mestersvig med flyplass og hamneanlegg med fleire hundre manns besetning også til å prege utviklinga her i ei årrekkje.

I 1958 vart det slutt på Lauge Kochs ekspedisjonar i området, og båten vart sett på land i fjøra på Ella Ø. Her vart den liggande på stranda i 40 år. I 1998 var Wagn Kromann på ekspedisjon i området i følje med NANOK, der ei av oppgåvene var og restaurere den norske fangststasjonen Kap Petersèn i Kong Oscars fjord. Dei fann igjen båten som Wagn bygde for nær 50 år sidan på stranda ved Ella Ø. Han fikk båten forært med sledepatruljen Sirius. Båten var ikkje roten då den hadde vore djupfrosen 10 månadar i året, men var naturlegvis medtatt av ver og vind.

I år 2000 vart det sponsa frakt av båten heim til Wagn i Danmark, med båten Kista Arctica, der restaurerte Wagn båten fullstendig. Motoren var naturleg nok gåen av frostskader, men det lukkast Wagn og finne ein maken til den opprinnelege motoren, ein Solo frå 1956.

Wagn Kromann var også med å restaurere andre fangsthytter på NØG. Hoelsbu i Moskusoksefjorden i 1999. Same år var han logistisk medarbeidar ved renoveringa av den norske fangststasjonen Myggbukta som vart utført av Ivar Ytreland, Thor Malhuus og Øystein Killie. Dette arbeidet vart fullført i 2002 av Ivar Ytreland, Otto M. Martens og Peter Schmidt Mikkelsen.

I 2001 var Wagn med å restaurere stasjonen Antarctichavn i Kong Oscars fjord. Denne stasjonen var som kjent opphaldsstad for sysselmann Helge Ingstad i 1932-33. Etter at stasjonen var fullstendig renovert inn traff dessverre ei katastrofe her då eit lavineskred vinteren 2001-2002 knuste heile stasjonen til ruiner. Ei minneplate for Helge Ingstad vart seinare sett opp på ruinane her.

I 2001 besøkte Wagn Kromann med venner Ishavsmuseet i Brandal. Denne opplevinga gjorde eit sterkt inntrykk på Wagn. Seinare skal Wagn ha hatt eit håp: «Tenk om et sådant enestående museum en gang i fremtiden kunne blive et hjem for «Horsa»»

Hans håp er no gått i oppfylling, og «Horsa» er no og finne på Ishavsmuseet.

Stor takk til Ivar Ytreland for koordinering og Nanok for transporten Danmark-Brandal. Og sjølvsagt ei stor takk til familien Kromann ved Bodil og Thommas Kromann som var med på «Horsa's» siste reis til Brandal.

«Mannskap» ellers på turen til Brandal var Ivar Ytreland, Jens Erik Schultz, Henning Poulsen, Nils Lindegård og Jannik Berntsen.

På kvalross-fangst ved Øst Grønland i 1901

av Webjørn Landmark d.e.

Etter mange dagar med haling og staking inn gjennom isbaksen, så låg endeleg "Sleipner" og "Norrøna" og dreiv i stilla i slakk is utanfor Øst-Grønland.

I vaktskiftet kl 6 em kom andreskyttaren på «Norrøna» ned frå topptønna og fortalde at han såg ein kvalross på eit flak i retning inn mot land. Han spurde om vi hadde lyst på ein rotur. Det hadde vi sjølvsagt. Vi var ivrige etter og kome av garde, slukte kaffien i ei viss fart, og sette avstad.

Det vart ein lang rotur, då vi hadde rodd i nesten 6 timar var vi omtrent på skothald, men då jumpa også kvalrossen utfor flaket og forsvann i sjøen.

Vi var no svoltne etter roturen og hadde lyst på kaffi. Men vi hadde forsømt å ta med oss kjel og ved. Vi hogg då opp kikertskapet og fyrte med det og kokte kaffien i båt-ausa. Vi diskuterte oss i mellom kva vi no skulle gjere. Vi var komne mykje nærare landet og av fartøya våre såg vi berre topptønnene så vidt over horisonten.

Vi fekk no sjå at "Sleipner" sine to båtar og "Norrøna" sin styrbords båt kome roande innover. Vi gjorde oss ferdige og slo fylgje og innover mot landet bar det. Vi kom inn til Wollaston Forland i 6 tida om morgonen. Etter at vi hadde kokt oss kaffi og kvilt ei stund, rodde vi langs landet for å sjå etter fangst. Ut på dagen kom også fartøya inn og dei tok fast i ein grunnis, ved Kapp Herschel.

Ishavsskuta "Minna"

Då vi hadde sove ut, skulle vi neste dag ut å ro for å sjå etter fangst. Dei to styrbordsbåtane skulle ro nordover langs landet og babordsbåtane rodde sydover, over fjorden til Claveringsøya. På sydsida av øya fekk vi sjå ein liten flokk med polaroksar oppe i fjellsida. Vi var avstad og skaut desse, og bar dei ned til båtane. Med det same vi skulle til å ro tilbake så begynte det å blåse og regne. Då vi kom ut til Kapp Mary rodde vi til lands for å sjå i veret ei stund, før vi la i veg over fjorden. Våte og kalde var vi, og hadde lyst til å kome oss om bord for å få skifta på oss tørre klede. Vi meinte også at 4 mann på kvar båt skulle vere nok til å ro mote veret same kor sterk stormen var. Dermed la vi i veg. Men då vi var komne eit stykke ut på fjorden, så kom isen drivande ut, fanga oss inn og utover bar det med oss også.

Litt etter litt pakka isen seg saman rundt oss så vi til slutt ingen veg kom. Vi drog då båtane opp på isen. "Sleipner" sin båt låg eit stykke lenger ute. Skyttaren og dei to andre karane pakka seg inn i skinna som vi hadde flådd og la seg ned i båten.

På turen vår i land hadde vi sanka saman ein heil del av den lause vinterulla frå Moskusdyra, noko av denne ulla tok eg no og stappa inn på kroppen under kleda.  

-Eg kunne sjå at karane på "Sleipner" sin båt hadde fått fyr under kaffikjelen. Kaffi hadde eg lyst på, derfor la eg i veg utover isen og om bord til dei.

No fekk vi sjå at fartøya våre var under seil innanfor kanten av drivisbeltet. Vi la difor i veg innover isen, men det vart nokså langt  gå og då vi endeleg kom inntil dei så viste det seg at fartya var drevne ned i iskanten. "Norrøna" hadde fått eit stort hol i sida og sank straks etter. Vi fekk så vidt berga opp på isen klærne våre og ein del proviant.

"Sleipner" også var mykje skada, men ho var tett og etter ein del represjon med fjøler og seilduk så kunne ho seile heim.

Då mannskapa på styrbordsbåtane fekk stormen over seg, drog dei båtane på land og kolva dei over seg. Dei fyrte opp innunder båtane for å få varme og for å koke seg kaffi. Men karane vart heilt svarte i andleta av sot og røyk.

Dagen etter, då stormen hadde gitt seg, kom "Minna" og "Havfruen" seilande denne vegen. Då rodde karane ombord til dei. Men ombord i "Minna" og "Havfruen" kunne dei ikkje begripe kva slags svarte folk som kom roande. Det vart gjeta på både eskimoar og negrar.

Vi karane som no vart utan skute vart fordelte på "Minna", "Havfruen" og "Sleipner" og kom oss velberga heim igjen.

Seinare vart det dikta ei lang vise med mange vers om denne turen.

Ishavsmuseet sesongopnar 1. mai

1. mai opnar Ishavsmuseet dørene for en ny sommarsesong.

Frå denne dagen er museet ope alle dager. 1. mai vert det familiedag med filmframsyning og eventyrstund for dei minste.

Museet opnar dørene kl. 12.00 og serverer middag, kaffi og kaker.
På menyen står kjøtkaker/Lindstrømburger med tilbehør, og pølser og chips.

Mange fikk ikkje med seg premieren på dokumentarfilmen Ishavskjerringa, og denne vert synt kl. 13 og kl 15. Ann Mari Harkjerr held eventyrstund for dei minste, under 8 år, kl. 14.00

Ishavsmuseet har hatt ein særs god start på året med fulle hus på alle arrangement, og interessa rundt Ishavsmuseet er større enn nokon gong. Dagleg leiar ved museet, Webjørn Landmark, gler seg over den stadig auka interessa kring museet, og ser fram til ein sommarsesong med rekord booking på turistbussar og arrangement. Formidling av ei spanande soge står i høgsete ved museet, og Landmark opplyser at det i løpet av sommaren også er målet og opne nye utstillingar ved museet.

Velkomne til sesongopning!!!